Deutsch Polnisch Russisch 
 

Rodzina von Lehndorff

Ród v. Lehndorff zamieszkiwał początkowo tereny w Obwodzie Kaliningradzkim a w XV lub XVI wieku otrzymał „sztynorcką puszczę” jako lenno. Pochodzenia rodziny von Lehndorff można dopatrywać się na Pomorzu, gdzie ich losy daje się prześledzić aż do 1236 r., co sugeruje słowiańskie lub pruskie korzenie. Leksykon niemieckich rodów szlacheckich z1864 r. pod redakcją prof. dr Ernsta Heinricha Kneschke zwraca uwagę na różne wiadomości odnośnie pochodzenia Lehndorffów. Podaje się, że ów ród szlachecki był znany w dawnych czasach na Węgrzech, inne wskazówki prowadzą do Saksonii, Austrii i do Brunszwiku, gdzie miała się znajdować wieś parafialna o tej samej nazwie. W każdym razie ród wniósł poprzez swoich przedstawicieli znaczący wkład w administracji państwowej jak również w rolnictwie i kulturze Prus Wschodnich a co za tym idzie dostąpił wielkich zaszczytów oraz otrzymał wielkie posiadłości ziemskie.

Mehr lesen

Ród v. Lehndorff zamieszkiwał początkowo tereny w Obwodzie Kaliningradzkim a w XV lub XVI wieku otrzymał „sztynorcką puszczę” jako lenno. Pochodzenia rodziny von Lehndorff można dopatrywać się na Pomorzu, gdzie ich losy daje się prześledzić aż do 1236 r., co sugeruje słowiańskie lub pruskie korzenie. Leksykon niemieckich rodów szlacheckich z1864 r. pod redakcją prof. dr Ernsta Heinricha Kneschke zwraca uwagę na różne wiadomości odnośnie pochodzenia Lehndorffów. Podaje się, że ów ród szlachecki był znany w dawnych czasach na Węgrzech, inne wskazówki prowadzą do Saksonii, Austrii i do Brunszwiku, gdzie miała się znajdować wieś parafialna o tej samej nazwie. W każdym razie ród wniósł poprzez swoich przedstawicieli znaczący wkład w administracji państwowej jak również w rolnictwie i kulturze Prus Wschodnich a co za tym idzie dostąpił wielkich zaszczytów oraz otrzymał wielkie posiadłości ziemskie.

Odnośnie rozwoju nazwiska rodowego podaje się, że mieszkańcy sztynorckiej puszczy nazwali to miejsce Legendorf a siebie samych określali jako „von Legendorf”. W tym czasie miał również żyć Paweł von Legendorf, biskup Warmii. Ponadto już w 1205 pojawiają się wzmianki o Otto von Legendorf, który pojawia się jako świadek w aktach klasztoru Dobrilugk w Brandenburgii. Bądź co bądź nazwisko rodowe ewoluowało później jak wiadomo w formę Lehendorf a następnie Lehndorff.

Do pierwszych Lehndorffów w Sztynorcie należeli starosta Iławy Pruskiej i starosta Olecka. Fabian von Lehndorff był w latach 1576-1583 szambelanem. Jego trzech wnuków Kacper, Melchior i Fabian II było przodkami kolejnych Lehndorffów. Aleje dębowe w sztynorckim parku, które w międzyczasie osiągnęły wiek 400 lat i które wywołują powszechny podziw sięgają czasów Meinharda von Lehndorff (1590-1639), podpułkownika i starosty powiatu Kętrzyn oraz fundatorki barokowego zamku – Eleonory.

Ród Lehndorffów był uważany za niezwykle bogaty, w związku z tym przyszłe synowe musiały wnieść pokaźny posag. Znane jest przykładowo wiano, jakie wniosła panna młoda z domu Eulenberg-Prassen, którą poślubił w 1623 r. Meinhard von Lehndorff: 100 sztuk odzieży - dokładnie określone, 67 srebrnych naczyń, 16 koni, 15 krów, 15 wołów i 100 owiec.

Znanymi członkami rodu byli:

  • Ahasver von Lehndorff (1637 - 1688), mąż fundatorki barokowego zamku w Sztynorcie, Marii Eleonory urodzonej jako hrabina von Dönhoff. Spod jego pióra pochodzi znane sprawozdanie zapisane w pamiętniku, którego tematem jest popularna wówczas wśród młodych szlachciców podróż po Europie w celu samokształcenia się, nazywana przez Niemców „Kavalierstour”. Wraz ze swoim 13-letnim kuzynem baronem Georgiem Friedrichem zu Eulenburg, wyposażeni w jedne letnie i zimowe odzienie oraz ze swoim sługą zwanym „ochmistrzem” młodzi ludzie poznali w okresie od 1656 do 1663 Danię, Holandię, Anglię, Francję, Włochy, Maltę – gdzie towarzyszyli Rycerzom Maltańskim w wyprawach korsarskich przeciwko Turkom i piratom – oraz Hiszpanię a także przez długi czas studiowali w Paryżu i w Rzymie. Ahasver przywiózł ze swojej podróży dwie alabastrowe płaskorzeźby - czuwanie pasterzy przy narodzinach Chrystusa oraz scenę ukrzyżowania – które przechowywano potem w kościele patronackim w Radziejach. Ahasver von Lehndorff służył na dworze brandenburskim, orańskim oraz duńskim a w 1683 r. w nagrodę za swoje zasługi otrzymał od cesarza Leopolda tytuł hrabiego Rzeszy.
  • hrabia Ernst Heinrich Ahasver von Lehndorff (1727 - 1811), wnuk Ahasvera von Lehndorff, ochmistrz krajowy, znany również dzięki swym pamiętnikom, które prowadził jako szambelan królowej Elżbiety Krystyny na dworze ​​Fryderyka Wielkiego. W drugim małżeństwie był żonaty z Amalie Caroline von Schmettau (ur. 1751), bliski przyjaciel Ignacego Krasickiego, biskupa warmińskiego z tytułem książęcym, który często przebywał w Sztynorcie.
  • Carl Meinhard von Lehndorff (ur. 1826), wnuk Ernsta Heinricha Ahasvera, w 1852 r. poślubił hrabinę Annę von Hahn-Basedow, radca legacyjny, pełnił między innymi funkcję prezesa Rady Nadzorczej Pruskiej Kolei Wschodniej i jako urzędnik był uwikłany w kryzys finansowy przedsiębiorcy kolejowego Betela Henry’ego Strousberga
  • Heinrich von Lehndorff (1. 4. 1829 – 25.4.1905) również wnuk Ernsta Heinricha Ahasvera, który założył linię kolejową w kierunku zamku Preyl na zachód od Królewca, w 1881 roku został mianowany naczelnym adiutantem cesarza Wilhelma I, był naczelnym burggrabią, ochmistrzem krajowym oraz generałem kawalerii
  • Georg von Lehndorff (04.12.1833 - 29.04.1914), trzeci wnuk Heinricha von Lehndorff, był dziadkiem hrabiego Hansa von Lehndorff, autora "Dziennika z Prus Wschodnich" i uchodził za najwybitniejszego znawcę koni swego czasu. Od 1867 do 1906 kierował królewską stadniną koni a od 1887 do 1911 pełnił funkcję naczelnego koniuszego, tzn. kierownika całkowitej hodowli koni w Prusach. Był wybitnym ekspertem co się tyczy wiedzy o koniach. Konie pełnej krwi, które kupował w Anglii w celu poprawy niemieckiej hodowli koni rasowych, sprawdzał na miejscu bardzo gruntownie i miał pewien instynkt do obiecujących lini krwi, przez co w monarchii wyspiarskiej był również wysoko cenionym autorytetem w sprawach związanych z koniami. Został pochowany w Sztynorcie.
  • hrabia Karol Meinhard von Lehndorff (zm. 1936), przedostatni niemiecki właściciel Sztynortu, nieżonaty i bezdzietny, najwyraźniej roztrwonił dużą część majątku, nie dbał o porządek, wielu rzeczom pozwolił popaść w ruinę, był dziwakiem, ale wyróżniał się także gościnnością. Pozostawił po sobie słynną w owym czasie kolekcję monet, która obejmowała 280.000 pojedynczych sztuk i jest obecnie własnością Deutsche Bank we Frankfurcie nad Menem
  • hrabia Siegfried von Lehndorff (11.4.1869 – 4.5.1956), syn Georga von Lehndorff a od 10.5.1906 żonaty z Marią, córką szambelana Elarda von Oldenburg-Januschau, po kierowaniu stadniną koni w Neustadt/Dosse w latach 1896-1906 oraz stadniną w Graditz w latach 1906-1922 jako następca swojego ojca został naczelnym koniuszym w Trakenach, gdzie pracował od 1922 do 1931 r. Potem ze względu na poróżnienie się ze swoim zwierzchnikiem Williamem Gatermann (1928-1933) oraz pełniącym urząd pruskim ministrem rolnictwa dr. Steigerem został przeniesiony do stadniny królewskiej w Braniewie, gdzie pracował aż do przejścia na emeryturę w 1934. Ceniono go nadal z powodu fachowej wiedzy w dziedzinie hipologii oraz pełnienia funkcji kierownika stadniny, ale osobiście był bardzo zamknięty w sobie. Naczelny koniuszy dr. Martin Heling tak oto wspomniał ten fakt w swojej książce Trakeny wydanej w 1959: "Graf S. Lehndorff posiadał wywołującą niemal zakłopotanie naturę samotnika, która dodatkowo z silnie upośledzonym słuchem sprawiała, że z trudem otwierał się na innych i też nie każdy mógł się do niego zbliżyć. Sprawiał przez to wrażenie oziębłego i powściągliwego a może nawet niekiedy trochę oderwanego od rzeczywistości, nieprzychylnego i nieobecnego. Nie jest wykluczone, że głuchota nie tylko ograniczyła jego kontakty z innymi i doprowadziła do nadmiernego introwertyzmu, ale była również przyczyną niektórych nieporozumień i uniemożliwiała komunikowanie się. Kto jednak był gotów bez nadmiernej drażliwości nawiązać z nim kontakt i zdobył jego zaufanie, tego zaskakiwały jego trafne opinie odnośnie koni, biegłość w kwestiach badań nad hodowlą koni, dobra pamięć, umiejętność i upór w zgłębianiu i analizowaniu wszelkiej problematyki, chęć i przychylność w udzielaniu rad młodszym bez pouczającego tonu.
  • ostatni niemiecki właściciel Sztynortuhrabia Heinrich von Lehndorff (1909 - 1944) z linii Preyl, był aktywnym członkiem ruchu oporu przeciwko Hitlerowi. Po nieudanym zamachu 20 lipca 1944 roku w pobliżu Wilczego Szańca został aresztowany, jednak udało mu się uciec przez okno zamku do pobliskich lasów nad jez. Mamry. Wkrótce okazało się jednak, że aby odwrócić zły los od swojej rodziny, związał się od 1937 r. z hrabiną Gottliebe Kalnein, która była w zaawansowanej ciąży i miał z nią trójkę dzieci. Po raz kolejny uciekł strażnikom z samochodu policyjnego sprzed siedziby gestapo w Berlinie mieszczącej się na ulicy Księcia Albrechta, następnie został ponownie pojmany w Neustrelitz w landzie Meklemburgia -Pomorze Przednie i powieszony na wyrok Trybunału Ludowego pod przewodnictwem Rolanda Freislera 4.9.1944 w więzieniu Plötzensee w Berlinie. SS deportowało jego dzieci - wówczas 7, 5 i 2-letnie jak również dzieci innych bojowników ruchu oporu do Turyngii i zmieniło im nazwiska. Dzięki szczęśliwemu splotowi wydarzeń udało się później zidentyfikować jego dzieci i zwrócono je krewnym
  • hrabia Hans von Lehndorff (13. 4.1910 – 4. 9.1987) urodził się w Graditz jako syn tamtejszego naczelnego koniuszego hrabiego Siegfrieda von Lehndorff (1869 - 1956) i spędził wiele lat swojej młodości w Trakenach, które go ukształtowały i uczyniły z niego wielkiego miłośnika koni. Najpierw studiował prawo i medycynę w Genewie, Paryżu, Monachium, Królewcu, a w końcu w Berlinie, gdzie w semestrze zimowym 1936/37 złożył z powodzeniem egzamin. Po pewnym czasie jako asystent medyczny w szpitalu Marcina Lutra w Berlinie, udał się w roli lekarza-asystenta do szpitala powiatowego do Czerniachowska w pobliżu Traken. Od tego czasu był członkiem Kościoła Wyznającego w Czerniachowsku a 13.1.1945 zaczął pisać swój Dziennik z Prus Wschodnich. Przeżył oblężenie Kaliningradu i podbój miasta przez Armię Czerwoną, w październiku 1945 roku uciekł do polskiej części Prus Wschodnich, gdzie żył i pracował w Łęgutach, Grazymach, Biesalu oraz w miejscowości Susz. W 1947 roku został deportowany do Niemiec Zachodnich i w latach 1954-1970 pełnił funkcję lekarza a w końcu lekarza naczelnego w szpitalu ewangelickim w Bad Godesberg w pobliżu Bonn. Po 1947 był przełożonym pruskiej spółdzielni zakonu joannitów. W 1981 r. został odznaczony orderem Tarczy Prus, najwyższym wyróżnieniem Wspólnoty Wschodniopruskiej a w 1977 odznaką im. Agnes Miegel. Lehndorff zasłynął szczególnie dzięki swojej publikacji „Dziennik z Prus Wschodnich. Zapiski lekarza z lat 1945-1947” (1961). Kolejne książki i pisma to: „Czerniachowskie lata. Moja droga do Kościoła Wyznającego” (1969); „Ludzie, konie, szeroki kraj” (1980), „Podzięka za życie”, „Człowieczeństwo w szpitalu”, „Zmieniony świat – zmienieni chrześcijanie?”, „Nie samym chlebem żyje człowiek”
Georg Graf v. Lehndorff
Lehndorff-Wappen (Uli Heitmann, 2012)
 
 
Akzeptieren

Diese Website verwendet Cookies. Durch die Nutzung dieser Webseite erklären Sie sich damit einverstanden, dass Cookies gesetzt werden. Mehr erfahren